Dotychczasowe i planowane inwestycje w Cieszynie

Tendencje rozwojowe podmiotów gospodarczych w powiecie cieszyńskim

Nakłady inwestycyjne na jednego mieszkańca to ważny wskaźnik, gdyż proces inwestycyjny bezpośrednio przekłada się na wzrost gospodarczy, a ten z kolei warunkuje powstawanie nowych miejsc pracy. Z dostępnych danych urzędowych wynika, że w 2008 r. inwestycje w powiecie cieszyńskim były znacznie niższe (2 451zł) niż w pozostałych analizowanych obszarach w podregionie bielskim (2 921zł), na Śląsku (3 898zł) oraz w skali kraju (3 518zł).

W latach 2002−2008 poziom inwestycji na terenie powiatu regularnie wzrastał, lecz nie spowodowało to zmniejszenia dystansu do pozostałych analizowanych obszarów. W 2002 r. stosunek nakładów inwestycyjnych na jednego mieszkańca w powiecie cieszyńskim wynosił 905zł, podczas gdy w województwie śląskim był dwukrotnie wyższy − wynosił 1 801zł. W 2008 r. poziom inwestycji na terenie powiatu wzrósł do 2 451zł, natomiast w województwie osiągnął poziom 3 898zł33. W trakcie badań ilościowych sprawdzono, jakie ewentualne działania prorozwojowe podejmowali ankietowani w ciągu minionych 12 miesięcy oraz jakie mają w tej kwestii plany na najbliższą przyszłość.

W ciągu ostatnich 12 miesięcy ponad połowa strategicznych badanych firm zainwestowała w budynki (56,0%) oraz w wiedzę i umiejętności pracowników (54,0%). Około dwie piąte badanych zdecydowało się na zredukowanie kosztów (41,0%) lub rozbudowę parku maszynowego (38,0%), a niewiele mniejszy odsetek podjął wysiłek ukierunkowany na zwiększenie efektywności pracowników (37,0%), modernizację parku maszynowego oraz na promocję i reklamę (po 36,0%).

Na dalszych miejscach znalazły się działania prorozwojowe polegające na doskonaleniu produkowanych dóbr lub świadczonych usług (30,0%), poszukiwaniu nowych rynków zbytu (28,0%) czy też rozszerzaniu oferty o nowy asortyment (26,0%). Najmniej popularne wśród tej grupy badanych okazały się inwestycje w nowocześniejsze technologie (19,0%), w sieć dystrybucji (12,0%) i w prace badawczo-rozwojowe (10,0%). Nie można pominąć faktu, że jeden na ośmiu respondentów z TOP 100 (13,0%) nie podjął żadnych wysiłków, aby uczynić firmę/instytucję bardziej konkurencyjną i lepiej realizującą swoją misję. Trzykrotnie częściej brak inwestycji dotyczył próby MŚP (36,6%), co oznacza, że możliwość inwestowania jest silnie związana z wielkością podmiotu gospodarczego.

Wśród 63,4% małych i średnich podmiotów jedna czwarta zainwestowała w działania reklamowe, promocyjne (27,3%), a po jednej piątej tychże pracodawców przeprowadziło rozbudowę parku maszynowego (20,7%), rozszerzało asortyment i dokonało remontu budynków (po ok. 20,0%). Jeden na siedmiu przedsiębiorców doskonalił oferowane dobra i usługi oraz podnosił poziom wiedzy i umiejętności pracowników (po 14,5−15,0%).

Niewiele mniejszy odsetek badanych podjął wysiłek ukierunkowany na modernizację parku maszynowego oraz poszukiwanie nowych rynków zbytu (po ok. 12,0%). Na dalszych miejscach umieszczono działania prorozwojowe polegające na redukcji kosztów i zwiększeniu efektywności pracowników (po ok. 8,0%). Najmniej popularne w tej grupie były inwestycje w nowoczesne technologie (4,6%), w sieć dystrybucji (2,1%) lub prace badawczo-rozwojowe (1,2%). Następne analizy dotyczą planowanych w kolejnych 12 miesiącach działań inwestycyjnych, gdyż mają one duże znaczenie dla stabilizacji bądź poprawy kondycji ekonomicznej badanych podmiotów.

Na czele listy utworzonej dla próby TOP 100, w podobnej kolejności jak w przypadku zrealizowanych już działań prorozwojowych, pojawiają się plany inwestycji w budynki (57,0%) i podnoszenie kwalifikacji kadr (55,0%) oraz przedsięwzięcia ukierunkowane na zwiększanie rentowności poprzez redukcję kosztów (39,0%). Rzadziej wskazywano nakłady na rozbudowę parku maszynowego (37,0%) i jego modernizację (34,0%), a także „miękkie” inwestycje, czyli w reklamę (37,0%) i zwiększenie efektywności pracowników (35,0%).

Popularność poszczególnych zaplanowanych działań prorozwojowych jest zbliżona do realizowanych w ostatnim roku. Jedyna wyraźna różnica, wskazująca na pozytywną zmianę, dotyczy zmniejszenia odsetka respondentów, którzy nie przewidują żadnych inwestycji (z 13,0% na 8,0%). Generalnie należy stwierdzić, że największe, strategiczne firmy zamierzają podjąć wielokierunkowe działania o charakterze inwestycyjnym, które jednak niekoniecznie muszą się przełożyć na zmniejszenie poziomu bezrobocia. Większość z tych przedsięwzięć będzie miała na celu podniesienie jakości już posiadanej infrastruktury i zasobów ludzkich, natomiast wyraźnie mniejsze jest zainteresowanie poszerzeniem asortymentu (25,0%), poszukiwaniem nowych rynków zbytu (24,0%) czy też rozwojem sieci dystrybucji (11,0%), co w efekcie mogłoby pobudzić popyt na nowych pracowników.

W uzupełnieniu powyższych wyników przeanalizowano dane dotyczące kolejnych działań inwestycyjnych, zaplanowanych w dłuższej perspektywie czasowej od ponad 12 miesięcy do 5 lat. Zgodnie z deklaracjami respondentów, w kolejnych latach będą kontynuowane działania rozpoczęte w ciągu najbliższego roku. Ponad połowa firm/instytucji spośród TOP 100 (52,0%) będzie nadal inwestować w wiedzę i umiejętności swoich pracowników, a dwie na pięć z nich zadbają o poprawę standardu posiadanych budynków (41,0%). Ponad jedna trzecia respondentów z drugiej próby (MŚP) nie zamierza podejmować jakichkolwiek działań inwestycyjnych ani w przeciągu najbliższego roku (36,0%), ani najbliższych 5 lat (33,8%).

Można przypuszczać, że taką postawę prezentują firmy o najsłabszej kondycji ekonomicznej, które nie posiadają i nie spodziewają się, że mogą uzyskać w przyszłości wolne środki umożliwiające sfinansowanie inwestycji. Zapewne ta grupa podmiotów gospodarczych wymaga wsparcia z zewnątrz, bez którego mogą nie utrzymać się na rynku i zwiększyć swej konkurencyjności. Analiza poszczególnych strategii prorozwojowych zaplanowanych w krótszej i dłuższej perspektywie czasowej wskazuje, że w obu przypadkach ankietowani przywiązują niemal identyczną wagę do wyróżnionych działań inwestycyjnych.

Zarówno w najbliższym roku, jak i w pięcioletnim horyzoncie czasowym na plan pierwszy wysuwają się działania reklamowo-promocyjne (odpowiednio: 28,0% i 26,3%), nakłady na rozszerzenie asortymentu (po ok. 20,0%) oraz rozbudowę parku maszynowego (17,8% i 17,2%). Natomiast relatywnie najmniejszą wagę przywiązują badani do inwestowania w nowoczesne technologie (po ok. 4,0%), sieć dystrybucji (2,8% i 2,4%) oraz prace badawczo-rozwojowe (1,9% i 1,3%). Tak więc w ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających badanie pracodawcy z TOP 100 w ostatnim roku na ogół realizowali różnorodne działania prorozwojowe, głównie nastawione na inwestycje w nieruchomości oraz w zasoby ludzkie.

Mali i średni przedsiębiorcy bardziej skłonni byli natomiast do „twardych” inwestycji w park maszynowy, budynki lub udoskonalanie swej oferty niż w kapitał ludzki, czyli zwiększanie wiedzy i umiejętności swych kadr. Zainteresowanie inwestycjami w zasoby ludzkie jest tu ponad trzykrotnie niższe niż wśród strategicznych firm. Pomimo że działania promocyjne zostały wymienione na pierwszej pozycji, to badani z sektora MŚP i tak przywiązują mniejszą wagę do promocji niż podmioty z TOP 100. Jak podkreślali respondenci w trakcie wywiadów jakościowych, bez zewnętrznych środków wspierających lokalnych przedsiębiorców, nie da się przeprowadzić koniecznych inwestycji. Do tego potrzebne jest wypracowanie odpowiednich instrumentów finansowania.

Część firm działających w ramach takich dziedzin gospodarki jak: budownictwo, handel, usługi czy branża elektromaszynowa realizację inwestycji uzależnia od otrzymania dotacji unijnych, o których pozyskanie się stara. Jak wynika z wypowiedzi, w większości są to projekty dotyczące właśnie wzrostu innowacyjności przedsiębiorstw. Głównie chodzi o zakup maszyn czy unowocześnienie linii technologicznych. Prezentowane dane wskazują, że popularność poszczególnych, zaplanowanych w krótszej i dłuższej perspektywie czasowej działań prorozwojowych jest zbliżona do realizowanych w ostatnim roku.

Istotną inwestycją jest zwiększanie konkurencyjności własnych kadr, m.in. poprzez szkolenia. Badania ilościowe pokazały, iż wagę do rozwoju pracowników w przyszłości przykłada ponad połowa strategicznych przedsiębiorców oraz mniej więcej co siódmy pracodawca z grupy MŚP. Dlatego zagadnienie szkoleń pracowniczych, jako szczególna forma inwestycji w kapitał ludzki.

źródło: www.pup.cieszyn.pl