Przyroda Cieszyna

Tereny zielone Cieszyna

Cieszyn jest miastem z dużą ilością terenów zielonych 6,40 km² (23% powierzchni miasta), z czego lasy zajmują jedynie 2,06 km² (7% powierzchni). Tereny zurbanizowane, szczególnie okolice centrum miasta i pobocza dróg, są silnie zadrzewione. Na terenie Cieszyna znajduje się obecnie 37 pomników przyrody, skupiających łącznie 99 drzew 27 różnych gatunków i odmian.

Ponadto na terenie miasta istnieją 3 florystyczne rezerwaty przyrody, których głównym zadaniem jest ochrona populacji cieszynianki wiosennej oraz naturalnych grądów:

Rezerwat przyrody Lasek Miejski nad Puńcówką

Rezerwat przyrody w Cieszynie, utworzony w 1961 roku w celu ochrony populacji cieszynianki wiosennej oraz naturalnego grądu (z jesionem wyniosłym, dębem, grabem, lipą, klonem zwyczajnym i polnym, wiązem górskim i pospolitym oraz jaworem). Flora tego rezerwatu liczy 184 gatunki roślin naczyniowych. Rezerwat obejmuje izolowany kompleks leśny o powierzchni 6,96 ha, położony na prawym brzegu doliny Olzy, pomiędzy ul. Błogocką a Al. Łyska. Przez jego teren przepływają potoki Puńcówka oraz Młynówka. Rezerwat znajduje się pod silnym negatywnym oddziaływaniem człowieka. Przylega do centrum miasta oraz zabudowań fabrycznych, budynków publicznych i ośrodków sportowo-rekreacyjnych. Na obszar objęty ochroną wkraczają liczne gatunki roślin rosnących w miejscach przekształconych przez człowieka. Ponadto rezerwat wykorzystywany jest jako park miejski. W jego najwyższym punkcie zbudowano m. in. okazały pomnik pierwszego księcia cieszyńskiego - Mieszka.

Rezerwat przyrody Lasek Miejski nad Olzą

Rezerwat przyrody w Cieszynie, utworzony w 1961 roku w celu ochrony populacji cieszynianki wiosennej, naturalnego grądu (z lipą, dębem, grabem, klonem zwyczajnym i polnym oraz jaworem), a także runa leśnego z rzadkimi okazami flory pochodzenia alpejskiego. Rezerwat obejmuje wąski pas lasu o powierzchni 3,23 ha, rosnącego na prawym, stromym zboczu doliny Olzy, w południowej części miasta. Przylega do obszarów zabudowanych i jest poddany silnemu oddziaływaniu człowieka.

Rezerwat przyrody Kopce

Leśny, częściowy rezerwat przyrody w Marklowicach, dzielnicy Cieszyna w woj. śląskim. Utworzony został zarządzeniem Ministra Leśnictwa z dnia 18 grudnia 1953 r. (Monitor Polski nr A-1, poz. 21), posiada powierzchnię 14,77 ha. Rezerwat obejmuje izolowany kompleks leśny na terenie Pogórza Cieszyńskiego, położony na stromej skarpie prawego brzegu rzeki Olzy oraz na przylegającym płaskowyżu. Przecinają go wąwozy o stromych stokach, których dnem płyną niewielkie cieki wodne. Obok znacznego urozmaicenia form morfologicznych terenu na uwagę zasługują wychodnie rzadkiej skały wulkanicznej - cieszynitu.

Zwraca też uwagę ciekawa cieszyńska fauna, bowiem oprócz pospolitych na obszarach miejskich gatunków zwierząt można tu często spotkać sarny, jeże wschodnioeuropejskie i zające szaraki, które poprzez rezerwaty przyrody trafiają pomiędzy zabudowania centrum miasta. Ponadto na terenie miasta, głównie w rezerwatach, spotkać można borsuki i piżmaki, wiele rzadkich gatunków ptaków (np. czaple, pustułki, puszczyki), płazów (np. salamandry, rzekotki drzewne) oraz gadów (zaskrońce, czasem żmije zygzakowate).

Cieszynianka wiosenna – rzadki kwiat pochodzenia alpejskiego, który swą nazwę zawdzięcza właśnie miastu.

Występuje w dwu izolowanych od siebie regionach. Główny ośrodek jej występowania obejmuje północno-wschodnie Włochy, Słowenię, Chorwację i południowo-wschodnie Alpy austriackie, drugi, mniejszy występuje w Karpatach Zachodnich[2]. Związane są z nim rozproszone i izolowane stanowiska na przyległym niżu. W Polsce najliczniej występuje na Pogórzu Cieszyńskim, rzadziej na Pogórzu Śląskim, a w Beskidzie Śląskim tylko na pojedynczych stanowiskach. Poza tym podawano ją z rozproszonych stanowisk na przyległych wyżynach (Śląskiej i Lubelskiej), płaskowyżach (Rybnicki i Głubczycki) oraz w dolinie górnej Odry; część z tych stanowisk już nie istnieje.

Cieszynit – skała spotykana tylko w okolicach Cieszyna

Cieszynit – tą ogólną nazwą obejmuje się dość różnorodne pod względem petrograficznym skały magmowe głębinowe, o odczynie zasadowym, występujące jedynie na terenie Śląska Cieszyńskiego. Są to skały o strukturze drobnokrystalicznej, czasami grubokrystalicznej lub porfirowej i zróżnicowanym zabarwieniu, zaliczane do gabroidów. Wg współczesnej klasyfikacji skał odpowiadają teralitom analcymowym lub esseksytom analcymowym. Cieszynity powstały w dolnej kredzie. Tworzą intruzje żyłowe, powstałe przez wciśnięcie płynnej magmy między ławice innych skał. Wypływy magmy miały miejsce w czasie, gdy skały te, w tym przypadku łupki i wapienie obecnej płaszczowiny cieszyńskiej spoczywały jeszcze na dnie morskim. Następnie żyły cieszynitowe uległy sfałdowaniu wraz z otaczającymi je skałami (są to więc tzw. żyły pokładowe). Występują w formie pni, dajek, sillów.