Zabytki Cieszyna

Góra Zamkowa w Cieszynie

Góra Zamkowa w Cieszynie (zwana też Wzgórzem Zamkowym) - niewielkie wzniesienie o stromych zboczach, położone w centrum miasta Cieszyna, nad rzeką Olzą, tuż przy granicy z Rep. Czeską. Na wzgórzu szereg zabytkowych budowli (w tym XI-wieczna rotunda) oraz romantyczny park z wieloma pomnikami przyrody.

Ze względu na dobre właściwości obronne wzgórze było zasiedlane już od czasów starożytnych. Stałe osadnictwo pojawiło się na wzgórzu w X wieku, co związane było ze zniszczeniem pobliskiego grodu Gołęszyców zwanego Starym Cieszynem. Osada na Górze Zamkowej służyła prawdopodobnie jako zaplecze dla odbudowywanego grodziska, jednak wkrótce sama zyskała na znaczeniu, bowiem jeszcze w X wieku przekształciła się w gród obronny.

W połowie XI wieku lub około 1180 roku zbudowano tu pierwszy obiekt sakralny - romańską rotundę, która przetrwała do dzisiaj i jest jednym z najstarszych zabytków architektury polskiej. Badania archeologiczne wskazują, że gród szybko się rozrastał i w krótkim czasie przejął funkcje grodziska w Starym Cieszynie, które ostatecznie opustoszało na przełomie XI i XII wieku. Rozrastało się też podgrodzie, a całość została wymieniona w bulli papieża Hadriana IV w 1155 roku jako Tessin. Można więc stwierdzić, że gród na Górze Zamkowej był bezpośrednim zalążkiem dzisiejszego Cieszyna.

Kościół parafialny św. Marii Magdaleny (pl. Dominikański), dawniej dominikański – jeden z najstarszych kościołów w Cieszynie; elementy gotyckie z przełomu XIII/XIV wieku, przebudowany po pożarze w końcu XVIII w.; wystrój barokowy z XVIII wieku;

Kościół św. Jerzego z przełomu XIV i XV w.

Kościół św. Trójcy (pl. Londzina) – późnorenesansowy z przełomu XVI/XVII wieku z neogotycką wieżą;

Zespół klasztorny bonifratrów z kościołem Wniebowzięcia NMP z lat 1697-1714, przebudowanym w 1788 r.

Kościół Jezusowy w Cieszynie (pl. Kościelny), budowa rozpoczęta w 1710 roku, w 1750 dobudowano wieżę; największy kościół ewangelicko-augsburski w Polsce.

Kościół św. Krzyża ojców Franciszkanów (ul. Szersznika), w ciągu zabudowań miejskich – rozbudowany w XVIII w. z XVII-wiecznej kaplicy książęcej; wystrój barokowy, obok klasztor Franciszkanów Klasztor i szpital sióstr elżbietanek (ul. Liburnia) – pokaźny, stojący na lekkim wzniesieniu zespół klasztorno-szpitalny z początku XX wieku;

Zabudowania Rynku – kamienice, ratusz, hotel "Pod Brunatnym Jeleniem", studnia z figurą Św. Floriana;

Cieszyńska starówka – zabudowania ul. Głębokiej, ul. Menniczej, Starego Targu, ul. Sejmowej, ul. Nowe Miasto, ul. Śrutarskiej; łącznie kilkadziesiąt zabytkowych kamienic;

Zabudowania ul. Przykopa – położone nad potokiem, zwane też "Cieszyńską Wenecją";

Muzeum Śląska Cieszyńskiego

Muzeum Śląska Cieszyńskiego – pałac Laryszów (ul. Regera) – najstarsze publiczne muzeum na ziemiach polskich, bardzo bogate zbiory, w tym gotycka rzeźba "Cieszyńskiej Madonny" z ok. 1375 z warsztatu Piotra Parlera; sam budynek z końca XVIII wieku, obok park z lapidarium;

Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie to jedno z najstarszych muzeów publicznych w Europie Środkowej i najstarsze muzeum publiczne w Polsce, założone przez ks. Leopolda Jana Szersznika w roku 1802. Po rozpadzie Austro-Węgier muzeum znalazło się w polskiej części Cieszyna. W tym czasie połączono zbiory muzeum miejskiego i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, zaś 21 czerwca 1931 siedzibą nowo powstałej placówki została dawna posiadłość rodziny szlacheckiej Larisch-Mönich wybudowana w 1794 roku. 24 stycznia 1966 roku zostało zamknięte nakazem powizytacyjnym Inspektora Pracy Związków Zawodowych Pracowników Kultury i Sztuki. Po remoncie muzeum wznowiło działalność 1 maja 1969 roku.

Muzeum posiada działy: archeologii (materiały z badań wykopaliskowych na Górze Zamkowej w Cieszynie, grodzisk w Międzyświeciu i Starym Bielsku oraz zabytki średniowieczne odkryte w centrum miasta) etnografii (sprzęty, narzędzia i przedmioty codziennego użytku, stroje, hafty, koronki i srebrne ozdoby stroju ludowego, trówły, rzeźby, malarstwo olejne i na szkle) fotografii (bogaty zbiór archiwalnych fotografii, klisz, diapozytywów oraz dagerotypów, aparaty fotograficzne, wyposażenie atelier) historii (kilkanaście tysięcy eksponatów związanych z Cieszynem i Śląskiem Cieszyńskim od średniowiecza po czasy współczesne - akta, rękopisy, ulotki, afisze i plakaty, numizmaty, medale, militaria, mundury i wyposażenie wojskowe) sztuki (rzeźba, malarstwo, grafiki, rysunki, rzemiosło artystyczne) techniki (żelazka, lampy naftowe, pozytywki, szafy grające, instrumenty muzyczne, kasy sklepowe i inne) Oprócz wystawy stałej Na skrzyżowaniu dziejów i kultur Muzeum organizuje wystawy czasowe o różnorodnej tematyce. Oddziały Muzeum znajdują się w Górkach Wielkich (Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej), Skoczowie (Muzeum im. Gustawa Morcinka) i Wiśle (Muzeum Beskidzkie im. Andrzeja Podżorskiego).

Studnia Trzech Braci (ul. Trzech Braci) – miejsce legendarnego spotkania założycieli Cieszyna, altanka z XIX wieku;

Stary Cmentarz Żydowski w Cieszynie (ul. Hażlaska);

Nowy Cmentarz Żydowski w Cieszynie (ul. Hażlaska);

Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie

Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie (ul. Dojazdowa) – browar działający niezmiennie od 1846 r.; Na początku lat 90. XX wieku cieszyński browar został sprywatyzowany i wraz z browarem żywieckim zakupiony przez holenderski koncern Heineken. Produkcję ograniczono do jednego gatunku piwa, któremu nadano handlową nazwę Żywiec Brackie. Przywrócono tradycyjne receptury warzenia i znacznie poprawiono jakość produkcji. Piwa z Cieszyna sprzedawano w tym czasie w całym kraju.

Po kilku latach postanowiono zmienić charakter zakładu na producenta regionalnego, w związku z tym odstąpiono od handlowej nazwy marki Żywiec Brackie i wprowadzono nazwę Brackie. Zmieniono też znacznie oprawę graficzną i rozpoczęto dystrybucję piwa z nastawieniem na rynek lokalny województwa śląskiego. W 2003 roku w browarze w Cieszynie rozpoczęto produkcję marki ogólnopolskiej - Żywiec Porter, która jest jednak dystrybuowana na rynku ogólnopolskim pod logo Browaru Żywiec.

Od 2009 roku w Brackim Browarze Zamkowym w Cieszynie produkowane są jednorazowo warki piw specjalnych dla Grupy Żywiec. W 2009 roku uwarzono tutaj piwo Bracki Koźlak Dubeltowy, którego autorem receptury jest piwowar-amator, Jan Krysiak, zwycięzca VII Konkursu Piwowarów Domowych w Żywcu. W 2010 roku zwyciężczyni VIII Konkursu Piwowarów Domowych w Żywcu, Dorota Chrapek, uwarzyła w cieszyńskim browarze piwo typu belgian pale ale - Brackie Pale Ale belgijskie.

Od 2010 roku browar rozpoczął produkcję piwa typu amber ale, Brackie Mastne. Został także siedzibą Polskiego Stowarzyszenia Piwowarów Domowych. Wdrożono w nim ponadto projekt przekształcenia zakładu w żywe muzeum piwowarstwa. W 2011 roku doszło do formalnej konsolidacji browaru z Grupą Żywiec.

Teatr im. Adama Mickiewicza (pl. Teatralny) – pseudobarokowy budynek w stylu wiedeńskim z początku XX wieku

Zabudowania Górnego Rynku, ul. Kochanowskiego, ul. Garncarskiej i ul. Wyższa Brama – kamienice, głównie z przełomu XIX i XX wieku;

Dwór w Błogocicach (ul. Żeromskiego) – dwór szlachecki z XVI-XIX wieku;

Cmentarz Komunalny w Cieszynie (ul. Katowicka)

Cmentarz ewangelicko-augsburski (ul. Bielska)

Ponadto w 1995 roku wpisano do rejestru zabytków układ urbanistyczny miasta Cieszyna.